Gotowe ciasto francuskie zaskakuje tym, jak różne wypieki można przygotować z jednego rodzaju produktu: od chrupiących ciastek z jabłkami po wytrawną tartę na kolację. Najważniejsze są zimne ciasto, niezbyt mokry farsz i dobrze nagrzany piekarnik — wtedy warstwy rozdzielają się, zamiast sklejać w ciężki spód. Poniżej znajdują się cztery propozycje: koperty z jabłkami, ślimaczki cynamonowe, rożki ze szpinakiem i fetą oraz tarta z pomidorami. Każdy przepis wykorzystuje jeden płat ciasta, więc można wybrać tylko jeden wariant albo przygotować większy zestaw przekąsek.

Składniki na ciasto francuskie na słodko i słono

Proporcje podano na płaty chłodzonego ciasta francuskiego o masie około 275 g każdy, najlepiej prostokątne, o wymiarach zbliżonych do 25 × 40 cm. Do wykonania wszystkich czterech propozycji potrzeba czterech opakowań. Przy wyborze jednego przepisu wystarczy odpowiednia część poniższych składników.

  • Koperty z jabłkami, 8 sztuk: 1 płat ciasta francuskiego, 350 g obranych jabłek bez gniazd nasiennych, 25 g cukru, 10 g masła, 1 łyżeczka soku z cytryny, ½ łyżeczki cynamonu, 10 g skrobi ziemniaczanej oraz 1 łyżka zimnej wody.
  • Ślimaczki cynamonowe, około 16 sztuk: 1 płat ciasta francuskiego, 25 g miękkiego masła, 40 g drobnego cukru i 2 płaskie łyżeczki cynamonu.
  • Rożki ze szpinakiem i fetą, 8 sztuk: 1 płat ciasta francuskiego, 250 g mrożonego szpinaku w liściach, 120 g fety, 1 mały ząbek czosnku, 1 łyżeczka oliwy, szczypta gałki muszkatołowej i pieprz. Sól tylko w razie potrzeby.
  • Tarta z pomidorami i serem, 6 porcji: 1 płat ciasta francuskiego, 300 g jędrnych pomidorów, 100 g tartego sera gouda, 2 łyżeczki musztardy dijon, 1 łyżeczka suszonego oregano, pieprz i kilka listków świeżej bazylii do podania.
  • Do posmarowania wszystkich wypieków: 2 małe jajka roztrzepane z 2 łyżeczkami wody. Do pojedynczego wariantu wystarczy 1 jajko; część pozostanie niewykorzystana.

Przygotowanie — cztery przepisy z gotowego ciasta francuskiego

Wypieki najlepiej piec kolejno, po jednej blasze na środkowym poziomie. Piekarnik należy rozgrzać do 210°C, grzanie góra–dół, albo 190°C z termoobiegiem. Czasy są orientacyjne: gotowe ciasto powinno mieć wyraźnie złoty kolor, także od spodu.

  1. Przygotowanie nadzienia jabłkowego. Jabłka pokroić w kostkę o boku około 1 cm. Na patelni rozpuścić masło, dodać owoce, cukier, sok z cytryny i cynamon. Smażyć przez 5–7 minut, mieszając, aż część soku odparuje, ale kawałki zachowają kształt. Skrobię wymieszać z zimną wodą, wlać do jabłek i podgrzewać jeszcze około minuty. Nadzienie przełożyć na talerz i całkowicie ostudzić.

  2. Formowanie kopert z jabłkami. Ciasto podzielić na 8 prostokątów. Nadzienie rozłożyć na jednej połowie każdego kawałka, pozostawiając około 1,5 cm wolnego brzegu. Brzegi lekko zwilżyć wodą, złożyć ciasto na pół i docisnąć widelcem. Na wierzchu zrobić dwa krótkie nacięcia, posmarować jajkiem. Piec przez 20–25 minut. Jeśli przed pieczeniem ciasto zdążyło zmięknąć, schłodzić uformowane ciastka przez 15 minut.

  3. Zwijanie ślimaczków cynamonowych. Cukier wymieszać z cynamonem. Płat ciasta posmarować cienko miękkim, ale nie roztopionym masłem, zostawiając 1 cm wolnego miejsca przy jednym długim brzegu. Posypać cukrem cynamonowym i zwinąć od przeciwległego długiego boku. Końcowy brzeg delikatnie docisnąć. Rulon schłodzić przez 15–20 minut, aby łatwiej kroił się bez spłaszczania.

  4. Pieczenie ślimaczków. Ostrym nożem pokroić rulon na około 16 plastrów, każdy grubości 2–2,5 cm. Ułożyć płasko na papierze do pieczenia, zachowując 4 cm odstępu. Wierzchy cienko posmarować jajkiem i piec przez 16–20 minut. Po wyjęciu zostawić na blasze na 5 minut, następnie przełożyć na kratkę. Cukier wypływający na papier będzie bardzo gorący.

  5. Przygotowanie farszu szpinakowego. Szpinak rozmrozić i bardzo dokładnie odcisnąć na sicie, a następnie dodatkowo w dłoniach. Posiekać. Na oliwie podgrzewać drobno posiekany czosnek przez około 30 sekund, dodać szpinak i smażyć 2–3 minuty, aż zniknie widoczna wilgoć. Ostudzić, połączyć z pokruszoną fetą, pieprzem i gałką muszkatołową. Spróbować przed ewentualnym dosoleniem — feta zwykle wystarcza.

  6. Formowanie rożków ze szpinakiem. Ciasto pokroić na 8 prostokątów i każdy lekko rozciągnąć do kształtu zbliżonego do kwadratu. Rozdzielić farsz, zostawiając czyste brzegi. Złożyć po przekątnej, brzegi zwilżyć wodą i mocno docisnąć widelcem. Posmarować jajkiem, zrobić małe nacięcie na wierzchu i piec przez 22–27 minut. Nadzienie jest już ugotowane, ale spód ciasta nadal musi porządnie się dopiec.

  7. Przygotowanie spodu tarty. Pomidory pokroić w plastry grubości około 5 mm i osuszyć papierowym ręcznikiem z obu stron. Ciasto rozłożyć na blasze. Nożem zaznaczyć ramkę 1,5 cm od krawędzi, nie przecinając płata na wylot. Środek ponakłuwać widelcem, a ramkę posmarować jajkiem. Podpiekać przez 10 minut. Jeśli środek wybrzuszy się podczas pieczenia, delikatnie spłaszczyć go spodem łyżki.

  8. Wykończenie tarty z pomidorami. Podpieczony środek cienko posmarować musztardą, posypać serem i ułożyć pomidory w jednej warstwie, bez gęstego nakładania plastrów. Doprawić oregano i pieprzem. Piec jeszcze przez 15–20 minut, aż brzegi mocno się zezłocą, a ser roztopi. Bazylię dodać dopiero po wyjęciu. Przed krojeniem odczekać 5 minut.

Ciepłego farszu nie należy nakładać na surowe ciasto francuskie. Rozpuszcza tłuszcz między warstwami, przez co wypiek gorzej rośnie. Nadzienie powinno być chłodne, a ciasto nadal sprężyste i zimne.

Jak uzyskać chrupiące ciasto francuskie bez mokrego spodu?

Zimne ciasto francuskie i dobrze rozgrzana blacha

Ciasto należy wyjmować z lodówki dopiero przed formowaniem. Jeśli pęka przy rozwijaniu, wystarczy odczekać kilka minut; nie trzeba doprowadzać go do temperatury pokojowej. Gdy zaczyna się kleić i trudno przenieść je na blachę, potrzebuje ponownego schłodzenia.

Przy tarcie z pomidorami pomaga pieczenie na rozgrzanej metalowej blasze. Ciasto można przygotować na osobnym arkuszu papieru, a następnie ostrożnie zsunąć razem z papierem na gorącą powierzchnię. Nie należy używać w ten sposób zimnego naczynia szklanego.

Jajkiem smaruje się wierzch, a nie odkryte przekroje ciasta. Gruba warstwa spływająca po bokach może sklejać listki. Wystarczy cienkie smarowanie pędzelkiem, bez kałuż w zagłębieniach.

Jak ograniczyć wilgoć w nadzieniu?

Jabłka trzeba krótko podsmażyć, a nie tylko wymieszać z cukrem. Surowe owoce puszczają sok już w zamkniętej kopercie. Niewielka ilość skrobi zagęszcza pozostały płyn, nie zmieniając nadzienia w sztywny kisiel.

Przy szpinaku samo odsączenie na sitku zwykle nie wystarcza. Po mocnym odciśnięciu powinien tworzyć zwartą porcję, z której nie kapie woda. Jeżeli używany jest świeży szpinak, potrzeba około 400 g liści; po zwiędnięciu na patelni również należy je odcisnąć.

Do tarty najlepiej wybierać mięsiste pomidory z niewielką ilością galaretowatego środka. Nie warto dodawać ich więcej, niż podano w przepisie. Gruba, zachodząca na siebie warstwa warzyw daje dużo pary i utrudnia dopieczenie środka.

Podawanie i przechowywanie wypieków

Koperty jabłkowe dobrze smakują lekko ciepłe, ewentualnie oprószone cukrem pudrem już po przestudzeniu. Rożki szpinakowe można podać z gęstym jogurtem doprawionym cytryną i pieprzem, a tartę z prostą sałatą. Ślimaczki najlepiej zostawić bez lukru — cukier cynamonowy zapewnia im wystarczającą słodycz.

Po całkowitym ostudzeniu koperty z jabłkami, rożki i tartę należy schować do lodówki i zjeść w ciągu 2 dni. Suche ślimaczki można przechować do następnego dnia w zamkniętym pojemniku w chłodnym miejscu. Chrupkość najłatwiej przywrócić w piekarniku: 170°C przez 6–10 minut, zależnie od wielkości porcji. Mikrofalówka ogrzeje nadzienie, ale zmiękczy ciasto.